Giáo sư tài chính NYU Damodaran: Vụ sụp đổ AI có thể tàn khốc hơn cả bong bóng dot-com

Giáo sư Aswath Damodaran, một trong những chuyên gia hàng đầu về định giá và tài chính doanh nghiệp tại Trường Kinh doanh Stern thuộc Đại học New York (NYU), vừa đưa ra một cảnh báo gây chấn động về tương lai của ngành trí tuệ nhân tạo (AI). Ông nhận định rằng một vụ sụp đổ tiềm tàng trong lĩnh vực AI có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng và đau đớn hơn nhiều so với sự kiện bong bóng dot-com đã làm rung chuyển thị trường vào đầu những năm 2000. Lời cảnh báo này không chỉ là một dự đoán đơn thuần mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về những rủi ro tiềm ẩn mà chúng ta đang đối mặt trong kỷ nguyên công nghệ mới.

Bong Bóng Dot-com và Sự Khác Biệt Đáng Lo Ngại Của AI

Để hiểu rõ hơn về mức độ nghiêm trọng trong lời cảnh báo của Damodaran, chúng ta cần nhìn lại bong bóng dot-com. Vào thời điểm đó, các công ty internet mọc lên như nấm, được định giá cao ngất ngưởng dựa trên những kỳ vọng tương lai hơn là lợi nhuận thực tế. Khi bong bóng vỡ, hàng loạt doanh nghiệp phá sản, nhưng phần lớn tài sản của họ là “phần mềm nhẹ” – ý tưởng, thương hiệu, và đôi khi là một vài máy chủ. Mặc dù thiệt hại tài chính là rất lớn, nhưng nó không liên quan nhiều đến cơ sở hạ tầng vật chất quy mô lớn.

Tuy nhiên, giáo sư Damodaran chỉ ra rằng ngành AI hiện nay đang đi theo một con đường rất khác. Thay vì chỉ phát triển các thuật toán hay phần mềm, các công ty AI đang đầu tư khổng lồ vào cơ sở hạ tầng vật lý: trung tâm dữ liệu siêu lớn, hệ thống làm mát phức tạp, chip xử lý chuyên dụng và mạng lưới cáp quang dày đặc. Những khoản đầu tư này thường được tài trợ bằng nợ. Điều này có nghĩa là, nếu ngành AI gặp khó khăn, không chỉ các giá trị cổ phiếu bốc hơi mà còn có một núi nợ khổng lồ gắn liền với các tài sản vật chất khó thanh lý. Một sự sụp đổ như vậy sẽ để lại những “vết sẹo” kinh tế sâu rộng hơn, kéo theo nguy cơ vỡ nợ dây chuyền và ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống tài chính toàn cầu.

Thành Công Của AI Cũng Tiềm Ẩn Những Thách Thức Khôn Lường

Điều đáng lo ngại hơn cả là, ngay cả khi AI phát triển thành công rực rỡ và đạt được mọi kỳ vọng về mặt công nghệ, giáo sư Damodaran vẫn nhìn thấy một vấn đề lớn. Ông nhấn mạnh rằng mô hình kinh doanh cốt lõi của AI là thay thế toàn bộ công việc, từ những công việc chân tay đơn giản đến cả những nghề nghiệp đòi hỏi chuyên môn cao. Việc tự động hóa trên diện rộng này, nếu không được quản lý cẩn thận, sẽ có những hậu quả không rõ ràng và khó lường đối với xã hội.

Sự biến mất của hàng triệu việc làm có thể dẫn đến tình trạng bất ổn xã hội, gia tăng khoảng cách giàu nghèo và gây áp lực lớn lên các hệ thống phúc lợi xã hội. Các chính phủ và nhà hoạch định chính sách sẽ phải đối mặt với một thách thức chưa từng có trong việc tái đào tạo lực lượng lao động, tạo ra những mô hình kinh tế mới và đảm bảo rằng lợi ích của AI được phân phối công bằng. Câu hỏi đặt ra là liệu xã hội đã sẵn sàng cho một sự chuyển đổi lao động quy mô lớn như vậy hay chưa, và làm thế nào để chúng ta đảm bảo rằng AI phục vụ con người, thay vì tạo ra một cuộc khủng hoảng việc làm toàn cầu.

Lời Cảnh Báo Cho Một Tương Lai Cần Được Định Hình Cẩn Trọng

Lời cảnh báo của giáo sư Damodaran không nhằm mục đích kìm hãm sự phát triển của AI, mà là một lời nhắc nhở quan trọng về sự cần thiết phải có cái nhìn thực tế và thận trọng. Ngành công nghiệp AI, các nhà đầu tư, chính phủ và toàn xã hội cần nhận thức rõ ràng về cả tiềm năng to lớn lẫn những rủi ro tiềm ẩn. Việc cân bằng giữa đổi mới và trách nhiệm xã hội, giữa tốc độ phát triển và sự ổn định kinh tế, sẽ là chìa khóa để định hình một tương lai mà AI thực sự mang lại lợi ích bền vững cho tất cả mọi người, thay vì đẩy chúng ta vào một cuộc khủng hoảng mới. Đã đến lúc chúng ta phải bắt đầu thảo luận nghiêm túc về những hệ lụy dài hạn của AI, trước khi quá muộn.

Nguồn: The Decoder